Liberalizacja prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego
DOI:
https://doi.org/10.26485/SPE/2026/138/1Słowa kluczowe:
deregulacja, liberalizacja, radca prawny, zawody prawniczeAbstrakt
Przedmiot badań: Artykuł poświęcony jest analizie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego w świetle przepisów ustawy o radcach prawnych. Autor przedstawia tło historyczne i społeczne wykonywania zawodów prawniczych w Polsce, wskazując na znaczny wzrost liczby uprawnionych pełnomocników procesowych po 1989 r. W dalszej części artykułu omówiono regulacje dotyczące uzyskiwania prawa do wykonywania zawodu. Wskazano różnice w dostępie do zawodu w ramach tzw. ścieżki aplikacyjnej i pozaaplikacyjnej. Podjęto próbę zdiagnozowania problemów wynikających z pozaaplikacyjnej drogi do zawodu radcy prawnego. Istotną częścią artykułu są autorskie pomysły rozwiązania zdiagnozowanych problemów, wynikających z liberalizacji prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.
Cel badawczy: Celem artykułu jest analiza aktualnie obowiązujących rozwiązań prawnych dotyczących uzyskania prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego. Celem dodatkowym jest próba oceny skutków liberalizacji dostępu do zawodu dla kandydatów korzystających z pozaaplikacyjnej drogi.
Metody badawcze: W pracy wykorzystano metodę prawnoporównawczą, która posłużyła do wykazania podobieństw w postaci wspólnych rozwiązań prawnych i rozbieżności w ustawach regulujących funkcjonowanie zawodów prawniczych w Polsce. Metoda dogmatycznoprawna została wykorzystana do wskazania postulowanych zmian w obszarze prowadzonych badań. Metoda historycznoprawna posłużyła do przedstawienia zmian, jakie zaszły w zakresie liberalizacji dostępu do zawodu radcy prawnego.
Wyniki: Liberalizacja dostępu do profesji radcy prawnego ma na celu realizację zasady wolności wyboru zawodu zawartą w art. 65 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a jednocześnie niesie ze sobą negatywne dla samorządów prawniczych i rynku usług prawnych skutki. Wprowadzenie dla kandydatów do wykonywania zawodu radcy prawnego tzw. drogi pozaaplikacyjnej powinno być skorelowane z zapewnieniem gwarancji, że posiadają oni odpowiednią wiedzę i doświadczenie, a także predyspozycje psychologiczne i odpowiednią postawę moralną do wykonywania tego zawodu.
Liczba pobrań
Bibliografia
Antonów D., Wydatki związane z uzyskaniem i zachowaniem uprawnień do wykonywania zawodu radcy prawnego jako koszty uzyskania przychodu, Radca Prawny. Zeszyty Naukowe 2014/1, s. 23–42.
Bała P., Pozaaplikacyjne tryby dostępu do zawodu adwokata, Prace Naukowe Wydziału Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2013, s. 13–27.
Bidziński M., Problematyka deregulacji w zakresie liberalizowania przepisów związanych z pozaaplikacyjnymi ścieżkami dostępu do zawodu radcy prawnego w kontekście postanowień art. 17 Konstytucji RP, Przegląd Prawa Konstytucyjnego 2015/4 (26), s. 125–134, https://doi.org/10.15804/ppk.2015.04.06
Ciupa S., Zmiana zawodu lub formy jego wykonywania z perspektywy etyki zawodowej radców prawnych, Radca Prawny. Zeszyty Naukowe 2022/2, s. 123–132.
Gadowska K., Otwarcie zawodów adwokata i radcy prawnego w Polsce po 1989 roku, Prakseologia 2018/160, s. 243–289, https://doi.org/10.7206/prak.0079-4872_2015_160_12
Grzonka L., Kostrubiec J., Zawód zaufania publicznego. Przyczynek do dyskusji, Studia Iuridica Lublinensia 2007/9, s. 25–34.
Kępa M., Udział przedstawicieli zawodów świadczących pomoc prawną w dostępie do tych zawodów, Acta Iuris Stetinensis 2022/4 (40), s. 71–86.
Kępa M., Pilipiec S., Perspektywy zawodowe studentów prawa, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Lublin 2021.
Masior M., Analiza wpływu zmiany reguł dostępu do zawodu adwokata i radcy prawnego na jakość usług prawnych, w: J. Szumniak-Samolej (red.), Współczesne wyzwania w zakresie funkcjonowania przedsiębiorstw: perspektywa badawcza młodych naukowców, Oficyna Wydawnicza SGH, Warszawa 2017, s. 39–71.
Misiejuk I., Charakter prawny uchwał związanych z wpisem na listę radców prawnych i aplikantów radcowskich, usunięciem wpisu, jego przeniesieniem oraz zawieszeniem prawa do wykonywania zawodu, Radca Prawny. Zeszyty Naukowe 2015/2, s. 97–109.
Nizioł K., Deregulacja zawodów prawniczych i jej wpływ na konkurencję na rynku usług prawniczych, Acta Iuris Stetinensis 2018/3 (23), s. 163–180.
Okoń M., Wpis na listę radców prawnych. Wybrane zagadnienia na tle stosowania Kodeksu postępowania administracyjnego, Radca Prawny. Zeszyty Naukowe 2017/1, s. 25–42.
Pawłowski S., Deregulacja wykonywania wolnych zawodów – głos w dyskusji, Studia Prawa Publicznego 2013/1, s. 157–176.
Pilipiec S., Kępa M., The Prestige of Legal Professions among Students of Law and the Intention to Practice These Professions, Studia Iuridica Lublinensia 2019/4, s. 65–87, http://dx.doi.org/10.17951/sil.2019.28.4.65-87
Rynkun-Werner R., Quo Vadis Adwokaturo Polska?, Themis Polska Nova 2013/2 (5), s. 242–268.
Taraszkiewicz M., Deregulacja zawodu radca prawny, w: M. Wenclik (red.), Deregulacja zawodów w Polsce, Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży, Łomża 2015, s. 53–65.
Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. – o radcach prawnych, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 499.
Ustawa z dnia 30 czerwca 2005 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze i niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2005 r., nr 163, poz. 1361.
Ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze, ustawy o radcach prawnych oraz ustawy – Prawo o notariacie, Dz.U. z 2009 r., nr 37, poz. 286.
Ustawa z dnia 13 czerwca 2013 r. – o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, Dz.U. z 2013 r., poz. 829.
Analiza wyników egzaminów wstępnych na aplikacje: adwokacką, radcowską, notarialną i komorniczą 28 września 2024 r., Ministerstwo Sprawiedliwości, Departament Zawodów Prawniczych, 2025.
Materiały zjazdowe na XII Krajowy Zjazd Radców Prawnych, Krajowa Izba Radców Prawnych, Warszawa 2020.
Raport Antal: Zarobki prawników biznesowych nadal szły w górę, Antal, https://rynekprawniczy.pl/2024/10/25/raport-antal-zarobki-prawnikow-biznesowych-nadal-szly-w-gore/; stan na 15.12.2025 r.
Usługi prawne w Polsce, Instytut Nowej Europy, https://ine.org.pl/uslugi-prawne-w-polsce/; stan na 15.12.2025 r.
