A forgotten shield boss from Brodno, Lower Silesia, Poland. A contribution to the study of Roman influences in ‘barbarian’ armament in the Roman period
DOI:
https://doi.org/10.26485/AAL/2022/68/1Słowa kluczowe:
shield boss, Roman period, armament, Przeworsk culture, Roman influencAbstrakt
W Archiwum Państwowym we Wrocławiu, w zespole Wydział Samorządowy Prowincji Śląskiej, znajdują się informacje o znaleziskach archeologicznych z terenu dawnej, niemieckiej Prowincji Śląskiej. Wśród tych danych są informacje dotyczące terenu okolic Środy Śląskiej (niem. Neumarkt). Jednym z artefaktów tam odkrytych było żelazne umbo z okresu rzymskiego. Pochodzi ono z cmentarzyska ciałopalnego kultury przeworskiej, odkrytego w miejscowości Brodno. Artefakt pochodzi prawdopodobnie ze Skandynawii, podobne egzemplarze znane są właśnie stamtąd oraz z wybrzeża Morza Czarnego. Umbo stanowi najpewniej przykład rzymskiej inspiracji w „barbarzyńskim” ekwipunku wojownika. Znalezisko należy datować na fazę C1b według chronologii względnej Barbaricum, czyli na połowę III w. n.e. Analogie z innych stanowisk sepulkralnych sugerują, że umbo może być częścią inwentarza grobu bardzo dobrze wyposażonego wojownika, być może członka wędrownej drużyny. Obecność takiego artefaktu na cmentarzysku kultury przeworskiej w dorzeczu Odry potwierdza= intensywne kontakty między różnorodnymi społecznościami, zamieszkującymi w okresie rzymskim szerokie przestrzenie między Bałtykiem a Morzem Czarnym.
Bibliografia
Bishop M. C. , Coulston J. C. N. 2006. Roman Military Equipment. From the Punic wars to the Fall of Rome, Oxford: Oxbow Books.
Błażejewski A. 1998. Obrządek pogrzebowy kultury przeworskiej na Śląsku, Wrocław: Oficyna Wydawnicza Sudety.
Błażejewski A. 2017. Keramik aus der Siedlung der Przeworsk-Kultur aus der jüngeren vorrömischen Eisenzeit in Brodno (Niederschlesien). Einleitende Bemerkungen, (in:) Meyer M., Łuczkiewicz P., Rauchfuß B. (eds.), Eisenzeitliche Siedlungskeramik der Przeworsk-Kultur, Berlin Studies of the Ancient World 50, Berlin, 281-296.
Godłowski K. 1970. The Chronology of the Late Roman and Early Migration Period in Central Europe, Wrocław: Ossolineum.
Godłowski K. 1985. Przemiany kulturowe i osadnicze w południowej i środkowej Polsce w młodszym okresie przedrzymskim i w okresie rzymskim, Wrocław: Ossolineum.
Godowski K. 1994. Die Chronologie der germanischen Waffengräber in der jüngeren und späten Kaiserzeit, (in:) von Carnap-Bornheim C. (ed.) Beiträge zu römischer und barbarischer Bewaffnung in den ersten vier nachchristlichen Jahrhunderten, Veröffentlichungen des Vorgeschichtlichen Seminars Marburg, Sonderband 8, Lublin – Marburg, 169-178.
Ilkjær J. 2001a Illerup Ådal 9. Die Schilde, Textband, Jutland Archaeological Society Publications XXV: 9.
Ilkjær J. 2001b. Illerup Ådal 10. Die Schilde, Katalog, Tafeln und Fundlisten, Jutland Archaeological Society Publications XXV: 10.
Kaczanowski P. 1992. Importy broni rzymskiej na obszarze europejskiego Barbaricum, Kraków: Uniwersytet Jagielloński.
Kazanski M. 1994. Les èperons, les umbos, les manipules de boucliers et les haches de l’époque romaine tardive dans la region pontique: origine et diffusion, (in:) von Carnap-Bornheim C. (ed.) Beiträge zu römischer und barbarischer Bewaffnung in den ersten vier nachchristlichen Jahrhunderten, Veröffentlichungen des Vorgeschichtlichen Seminars Marburg, Sonderband 8, Lublin – Marburg, 429-484.
Kieferling G. 1994. Bemerkungen zu Äxten der römischen Kaiserzeit und der frühen Völkerwanderungszeit im mitteleuropäischen Barbaricum, (in:) von Carnap-Bornheim C. (ed.) Beiträge zu römischer und barbarischer Bewaffnung in den ersten vier nachchristlichen Jahrhunderten, Veröffentlichungen des Vorgeschichtlichen Seminars Marburg, Sonderband 8, Lublin – Marburg, 335-356.
Kontny B. 2018. Topory w kulturach bogaczewskiej i sudowskiej, (in:) Wadyl S., Karczewski M., Hoffmann M. (eds.) Materiały do Archeologii Warmii i Mazur 2, Warszawa – Białystok – Olsztyn.
Madyda-Legutko R., Rodzińska-Nowak J., Zagórska- Telega J. 2011a. Opatów Fpl. 1. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im nordwestlichen Kleinpolen. Katalog, Warszawa – Kraków.
Madyda-Legutko R., Rodzińska-Nowak J. Zagórska- Telega J. 2011b. Opatów Fpl. 1. Ein Gräberfeld der Przeworsk-Kultur im nordwestlichen Kleinpolen. Tafeln, Warszawa – Kraków.
Pazda S. 1980. Studia nad rozwojem i zróżnicowaniem lokalnym kultury przeworskiej na Dolnym Śląsku, Studia Archeologiczne 10.
Schukin M. 1994. Shields, swors and spears as evidence of German-Sarmatian contacts and Barbarian-Roman relations / To he discussion, (in:) von Carnap-Bornheim C. (ed.) Beiträge zu römischer und barbarischer Bewaffnung in den ersten vier nachchristlichen Jahrhunderten, Veröffentlichungen des Vorgeschichtlichen Seminars Marburg, Sonderband 8, Lublin – Marburg, 485-495.
Szydłowski J. 1964. Cmentarzysko z okresu wpływów rzymskich w Choruli, pow. Krapkowice, Wrocław: Ossolineum.
Šarov O. 2000. Die frühe Phase der Černjachov- -Kultur, (in:) Mączyńska M., Grabarczyk T. (eds.), Die spätrömische Kaiserzeit und die frühe Völkerwanderungszeit in Mittel- und Osteuropa, Łódź, 364-391.
Zieling N. 1989. Studien zu germanischen Schilde der Spätlatène- und der römischen Kaisereit im reien Germanien, British Archaeological Reports, International Series 505, Oxford.
